Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце
«This is the end… This is the end beautiful friend… This is the end… My only friend, the end…»
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Ачомацца пасля радзівілаўскай крамбамбулі было цяжка (глядзіце першую частку вандроўкі), таму мелодыя і словы свідравалі свядомасць, як гукі суседскай дрылі ў нядзелю раніцай. This is the end… – гучала ў паветры.
– Saigon, shit… – я нават сам не пазнаў свой голас.
– Не, Пружаны – азваўся з суседняга ложка Глеб Малафееў.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце


Радыёкропка ў гатэлі ўжо якую хвіліну запар грала гімн Беларусі, а ў дзверы далікатна стукалі служкі: мы самі папрасілі падняць нас раней. У нас дзелавая сустрэча з прыгожай пані Антанет Тэрон. І яна ўжо чакала нас на сваім “бусіку”.
– Я бачу, шаноўнае спадарства спіць як пшаніцу прадаўшы, – з усмешкай павіталася яна.

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце


Ледзь паспяваючы, ляцім за ёй па родных Пружанах.

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце


Родных?
– Я прыехала ў Беларусь у пачатку 90-х: мы разам з мужам даведаліся аб знікненні Савецкага Саюза і вырашылі паехаць у вашую краіну. Вельмі было цікава пабачыць ваш край – ад усмешкі панны Антанет расцвітаюць не толькі кветкі, але і нашыя твары. І жыццё ўжо не такое цяжкае, як здавалася гадзіну раней.

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце


П’ем каву ў яе кавярні, частуемся паўднёваафрыканскімі пірагамі і слухаем аповед, як жывецца іншаземцам у Беларусі.
– Канечне, розніца паміж Паўднёвай Афрыкай і вашай краінай вельмі вялікая. Розніца ва ўсім. І я вам хачу сказаць, што хоць Савецкі Саюз знік, але ён застаўся ў свядомасці людзей. Я беларусаў часта ўвогуле не разумею: бывае, вымятаю смецце каля кавярні, а людзі глядзяць як на дзівачку: дырэктар, уладальнік кавярні – глядзі ты, вуліцу мяце.

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце


А што? У Афрыцы, калі ты “малое прадпрыемства”, ты і дырэктар, і грузчык і кіроўца ў адной асобе. У вас іншае стаўленне. Кіроўца хоча толькі ездзіць, дырэктар хоча толькі сядзець і камандаваць.
Яшчэ беларусы нейкія закрытыя, як той Васіль з “Людзей на балоце”. Я даўно заўважыла: у нас людзі заўсёды адчыняюць вокны, каб глядзець на вуліцу і каб вуліца глядзела на іх. А ў вас неяк дзіўна: у кожнага ўнутранае жаданне павесіць шторы на вокны і на душу. І цішком сачыць за вуліцай, каб ніхто цябе не ўбачыў. Беларусы…

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце


Усміхаючыся адно аднаму, п’ем каву: прыемная раніца, прыемны чалавек. Але – адчайны. Гэта раней, калі гораду давалі магдэбургскае права, дык сюды з усіх краін цёк натоўп: свабоды, адсутнасць вялікіх падаткаў давалі шанец узбіцца на рубель. Дарэчы, у даўнія часы ў беларускіх гарадах жылі ўсе: і немцы, італьянцы, і французы. Пра гэта сведчаць запісы ў цэхавых кнігах. Цяпер год 2012: афрыканцы ў Пружанах!

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

– Не месца робіць чалавека, а чалавек месца, – усміхаецца Антанет. – Любоў да вандровак і “засваення” новых тэрыторый у нас у крыві: у Паўднёвай Афрыцы ўсе перасяленцы. Нашыя продкі асвойвалі краіну “з нуля”, таму жыць на новым месцы нам няцяжка. І ведаеце што? Галоўнае – мець пачуцце гумару. Паўднёваафрыканцы заўсёды смяюцца са сваіх праблем. Тады і справа весялей робіцца, і жыць не так цяжка. А ў беларусаў, я заўважыла, ёсць вялікая туга і скруха. Каб беларус усміхнуўся – такое рэдка ўбачыш.
Антанет усміхаецца і тут жа сур’ёзна заўважае:
– Але ў Беларусі я не хвалююся за дзяцей. Яны па вуліцы гуляюць, у мяне сэрца на месцы: ведаю, нічога не здарыцца. У Паўднёвай Афрыцы цяпер не так: белых там амаль што лінчуюць.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Таму не так кепска жывецца і ў нашым княстве! Пад’елі мы афрыканскіх пірагоў, запілі кавай.
– Наша, наша, паўднёваафрыканская кухня. Вы, хлопцы, падсілкуйцеся ў дарогу. Справа нялёгкая…
Развітваемся са спадарыняй Антанет. Кавярня ў яе не шыкоўны рэстаран, але завітаць цікава. Калі лёс занясе вас у Пружаны – трымайце тэлефон: 8-016-32-954-61.

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Выпраўляемся з сонечных афрыканскіх Пружан у не менш сонечны Брэст: там сапраўды цяплей, чым “у сярэднім” па Беларусі. Пуста на нашых трасах: няма машын. Можа, сапраўды, абвясціць “магдэбургскае права” ўсім гарадам і мястэчкам, даць прывілеі, каб яны развіваліся і багацелі – і запрасіць да нас тых жа самых паўднёвых афрыканцаў? Бо кітайцам, мусіць, не дамо мы рады… Яшчэ Яўстафій Валовіч пісаў у другім выданні Статута ВКЛ: «загранічнікам» забараняецца набываць землі і займаць урады ў ВКЛ…”
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

З такімі думкамі рухаемся па дарозе, разглядаючы аскепкі Савецкага Саюза. Неўзабаве – Брэст.

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

– Брэст заўсёды быў буйным транзітным цэнтрам: яшчэ ў часы ВКЛ ён шмат грошай прыносіў казне, збіраючы мыту – мы слухаем экскурсавода Галіну Іллінічну і круцім галовамі, разглядаючы горад. Усе тое ж, што ўсюды: Савецкі Саюз. Але брэсцкія хлопцы заўсёды былі зухаватыя, вылучаліся прадпрымальніцкім духам.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Едзем, едзем – і ледзь размінуліся з вялікім аўтобусам: у Брэсце існуе прыватны грамадскі транспарт. Разумееце? Прыватны гарадскі аўтобус! Што гэта, як не рэха таго ж самага магдэбургскага права…
– Так, сапраўды, ёсць у нас «еўрапейскі дух» – з гонарам кажа Галіна Іллінічна. Я і бачу: каля супермаркета маладыя лірнікі валяць “Stairway to heaven”, потым пераходзяць на Боба Марлі, які нарадзіўся ў вёсцы Вялікія Каўтуны, што на Беларусі. Праўда ці не – але людзі кажуць.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Новыя будынкі ў горадзе выглядаюць прыстойна, па-еўрапейску: шчырая падзяка архітэктару Брэста.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

З вялікім замілаваннем глядзяць берасцейцы на родны горад.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Прадзіраючыся праз нетры, едзем да Брэсцкай крэпасці: менавіта на яе месцы стаяў стары горад.
– Стары Брэст стаяў на востраве. Але хутка яму стала цесна – і ён пашырыўся на іншыя тэрыторыі. Стымулам да развіцця было якраз самакіраванне горада. Як я ўжо казала, Брэст атрымаў магдэбургскае права першым на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Атрымаў проста: Вітаўт пасварыўся з Ягайлам. І той на знак прымірэння надзяліў Брэст магдэбургскім правам. З той пары і пачаліся ў нас шыкоўныя і багатыя вуліцы “мытнікаў” – уздыхае Галіна Іллінічна.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Не ведаю, як там вуліцы мытнікаў, але раскошай існаванне нашых продкаў назваць немагчыма. Мы ўглядаемся ў хацінкі продкаў, якія захаваліся проста цудам, і слухаем расказ.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

– Вось так і жылі, хатка ў хатку. Цікава, што смецце выкідалі вакол хаты, і таму яна паступова “ўрастала” ў глебу. Тады нашыя продкі дабудоўвалі яе ўвышыню – і жылі так яшчэ колькі гадоў. Ага, пакуль не прыходзілі захопнікі. Трэба разумець адчуванне горада тых часоў: горад быў своеасаблівым караблём, са сваёй камандай. І ў гэты карабель хаваліся, калі з’яўляліся ворагі. Яны маглі спаліць усё ўшчэнт вакол горада, вакол замка – але захапіць цагляныя ўмацаванні было вельмі цяжка. Асэнсаванне гэтага прыходзіць, калі ўглядаешся ў Камянецкую вежу.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

– У ёй можна было пераседзець любога непрыяцеля. На той час такая вежа была самай сучаснай зброяй: залез і сядзі, ніхто цябе не дастане. Калі прыходзілі захопнікі, гараджане бралі ўсе свае скарбы і замыкаліся ў вежы. У ёй была вада, ежа – таму можна было сядзець і чакаць, пакуль вораг не сыдзе. Калі параўноўваць з сучаснасцю, гэта касмічная станцыя для аўтаномнага палёту.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

А цяпер ніякіх касмічных станцый. Брэст – цікавы цэнтрам горад. Ёсць што паглядзець, ёсць што паслухаць – нам з экскурсіяй дапамагло агенцтва “DreamTravel», тэл. 8-016-223-60-43, +375-298-230-230. Але на Брэсцкую крэпасць і іншыя турыстычныя месцы бракуе часу: трэба спяшацца ў Горадню.
Афрыканцы ў Пружанах, першабытныя людзі ў Брэсце

Спахмурнела. Як на яўрэйскія кучкі, неба сыпанула ледзянымі крупамі. Завыў, заскавытаў халодны вецер – выязджаем з Брэста. І як тут не ўспомніць афрыканку?
– Вы, беларусы, заўсёды тужлівыя…
А як тут не засумаваць? А як тут не тужыць? Калі такое – усё жыццё і цягам дзясяткаў пакаленняў. Вельмі трапна сказаў Кузьма Чорны, не памятаю ў якім творы, але прыкладны сэнс такі: “Іван сеў на лаву. І страшэнны сум агарнуў яго. Сум па ўсім свеце і па самім сабе…”
А вы кажаце – Афрыка. Нам бы вашае сонца, мы б таксама скакалі, як Доктар Албан.
Чакайце трэцюю частку.

Зміцер Навіцкі.
Фота – Глеб Малафееў.
Партнёр праекту – сайт abw.by.
Крыніца: Кампанія "Будзьма беларусамі!"

Новости из этой категории

0 Комментариев